اگر از برنامه کنکور عقب افتاده‌اید، لازم نیست همه‌چیز را از اول شروع کنید یا مطالب عقب‌مانده را یک‌جا جبران کنید. ابتدا مشخص کنید دقیقا کدام مباحث باقی مانده‌اند، سپس آن‌ها را بر اساس اهمیت و پیش‌نیاز بودن اولویت‌بندی کنید و در کنار برنامه جاری، زمان مشخصی برای جبران بگذارید. این روش کمک می‌کند هم عقب‌افتادگی را کم کنید و هم دوباره از برنامه جدید عقب نمانید.
آنچه در ادامه می‌خوانید
اول مشخص کنید چقدر از برنامه کنکور عقب افتاده‌اید
قبل از اینکه بخواهید عقب‌افتادگی را جبران کنید، اول ببینید دقیقا چقدر از برنامه عقب هستید. قرار نیست برای چند روز، چند هفته یا چند ماه عقب‌افتادگی یک نسخه یکسان داشته باشید. حجم مطالب باقی‌مانده و زمانی که تا کنکور دارید را مشخص کنید تا بدانید چه چیزهایی را باید زودتر جبران کنید.
اگر چند روز از برنامه عقب افتاده‌اید
- برنامه‌تان را از همان جایی که متوقف شده ادامه دهید.
- مطالب عقب‌مانده را کم‌کم در زمان‌های خالی جبران کنید.
- همه درس‌های عقب‌افتاده را روی یک روز نریزید.
- اگر آخر هفته زمان خالی دارید، بخشی از آن را به جبران اختصاص دهید.
اگر چند هفته از برنامه عقب هستید
- اول همه مطالبی را که نخوانده‌اید روی کاغذ بنویسید.
- ببینید کدام درس‌ها برای ادامه مطالعه مهم‌تر هستند.
- مباحثی را که پیش‌نیاز درس‌های بعدی هستند، زودتر بخوانید.
- هم‌زمان با جبران، درس‌های جدید را هم ادامه دهید تا دوباره عقب نیفتید.
اگر حدود سه ماه از برنامه عقب افتاده‌اید
- دیگر سعی نکنید برنامه قبلی را دقیقا از همان ابتدا اجرا کنید.
- مباحث مهم‌تر و قابل‌جبران را انتخاب کنید.
- مطالبی را که قبلا خوانده‌اید با مرور و تست سریع‌تر جمع کنید.
- برای مباحث جدید و عقب‌مانده، یک برنامه کوتاه‌مدت و واقع‌بینانه بچینید.
اگر حدود شش ماه از برنامه عقب افتاده‌اید
- اول مشخص کنید چه درس‌هایی را خوانده‌اید و کدام‌ها هنوز باقی مانده‌اند.
- مباحث را به سه دسته خوانده‌شده، نیمه‌کاره و نخوانده تقسیم کنید.
- قرار نیست همه مطالب را با یک میزان وقت بخوانید.
- مباحث مهم‌تر و پیش‌نیاز را در اولویت قرار دهید.
- برنامه‌ای بچینید که واقعا بتوانید هر روز اجرا کنید.
اگر به ماه‌های پایانی کنکور رسیده‌اید
- زمان باقی‌مانده را دقیق در نظر بگیرید.
- دیگر دنبال جبران تک‌تک مطالب نباشید.
- مباحث مهم و قابل‌جمع‌کردن را انتخاب کنید.
- در کنار مطالعه، تست و مرور را جدی بگیرید.
- اگر یک مبحث زمان زیادی می‌گیرد و بازده کمی دارد، فعلا آن را کنار بگذارید.
اگر فقط چند هفته تا کنکور باقی مانده است
- برنامه را بیش‌ازحد شلوغ نکنید.
- مطالبی را که قبلا خوانده‌اید، با مرور و تست تثبیت کنید.
- روی ضعف‌هایی تمرکز کنید که در مدت کوتاه قابل‌جبران هستند.
- زمان کافی برای تست، مرور و جمع‌بندی بگذارید.
- هدفتان این نباشد که همه عقب‌افتادگی‌ها را یک‌جا تمام کنید؛ مهم این است که دوباره با یک برنامه قابل‌اجرا جلو بروید.
بیشتر بخوانید: راه های جلوگیری از انباشته شدن دروس
دوم مشخص کنید جبران را باید از کدام مباحث شروع کنید
برای دریافت رایگان
آزمون تندخوانی آکادمی همای
اطلاعات خودتون رو ثبت کنید
بعد از اینکه حجم عقب‌افتادگی را مشخص کردید، نباید همه درس‌ها و فصل‌های عقب‌مانده را با هم شروع کنید. اول وضعیت هر مبحث را مشخص کنید و ببینید چه چیزی را نخوانده‌اید، چه چیزی را نصفه خوانده‌اید و کدام مطالب را فقط باید مرور یا تست کنید.
بعد با توجه به اهمیت مبحث، پیش‌نیاز بودن آن و زمانی که برای یادگیری‌اش لازم دارید، ترتیب جبران را مشخص کنید. این کار باعث می‌شود زمانتان صرف دوباره‌خوانی مطالبی نشود که قبلا بلد بوده‌اید.
۱- اول ببینید کدام مباحث برای ادامه درس ضروری هستند
اگر یک مبحث پایه را بلد نباشید، ممکن است درس‌های بعدی را هم نتوانید درست یاد بگیرید. در این حالت، جبران همان مبحث باید در اولویت قرار بگیرد؛ حتی اگر جزو اولین مطالبی نباشد که از برنامه عقب افتاده‌اید.
مثال:
فرض کنید در روش مطالعه ریاضی، مبحث معادله را خوب یاد نگرفته‌اید و حالا می‌خواهید سراغ مبحثی بروید که برای حل سوال‌هایش به همان مهارت نیاز دارید. در این شرایط، بهتر است اول بخش‌های ضروری معادله را مرور و چند تمرین حل کنید و بعد مطالعه مبحث جدید را ادامه دهید.
۲- مطالبی را که قبلا خوانده‌اید، دوباره از صفر شروع نکنید
گاهی فکر می‌کنید چون یک فصل را خوب به یاد نمی‌آورید، باید دوباره کل آن را بخوانید. قبل از این کار، چند تست یا سوال از همان مبحث حل کنید. نتیجه این تست‌ها نشان می‌دهد مشکل شما دقیقا کجاست و آیا واقعا به مطالعه دوباره کل فصل نیاز دارید یا نه.
مثال:
فرض کنید در روش مطالعه درس زیست شناسی، فصل خاصی را قبلا خوانده‌اید. حالا لازم نیست فصل‌ها دیگر را دوباره بخوانید؛ همان فصل را مرور کنید و بعد دوباره تست بزنید.
۳- مباحث نیمه‌کاره را از مباحث نخوانده جدا کنید
مبحثی که ۷۰ درصد آن را خوانده‌اید، با مبحثی که اصلا شروع نکرده‌اید شرایط یکسانی ندارد. برای مباحث نیمه‌کاره ابتدا ببینید چه مقدار از کار باقی مانده و آیا با چند جلسه می‌توانید آن را کامل کنید یا نه.
مثال:
اگر در روش مطالعه فیزیک فصل اول را خوانده‌اید و فقط دو بخش و تست‌های آن باقی مانده است، این فصل می‌تواند گزینه خوبی برای جبران باشد؛ چون بخش زیادی از مسیر را قبلا طی کرده‌اید. در مقابل، اگر یک فصل کاملا جدید و سنگین باشد، ممکن است برای جبران آن به زمان بیشتری نیاز داشته باشید.
۴- بین مطالعه، تست و مرور تفاوت بگذارید
همه عقب‌افتادگی‌ها با درس‌خواندن جبران نمی‌شوند. شاید یک مبحث را کامل خوانده باشید اما تست نزده باشید، یا تست زده باشید ولی مرور نکرده باشید. برای هر مبحث مشخص کنید دقیقا کدام کار عقب مانده است. جداکردن مطالعه اولیه، مرور، تمرین و تحلیل تست باعث می‌شود برنامه جبرانی دقیق‌تر شود.
مثال:
اگر در روش مطالعه شیمی مبحثی را خوب مطالعه کرده‌اید اما ۳۰ تست آن باقی مانده است، دوباره سراغ درسنامه نروید. تست‌ها را بین چند جلسه تقسیم کنید، سوال‌های غلط را بررسی کنید و در پایان یک مرور کوتاه داشته باشید.
۵- مباحث مهم‌تر را جلوتر بگذارید
اگر تعداد مطالب عقب‌مانده زیاد است، نمی‌توانید برای همه آن‌ها به یک اندازه وقت بگذارید. مبحثی را جلوتر قرار دهید که اهمیت بیشتری دارد، پیش‌نیاز مباحث دیگر است یا در مدت معقولی می‌توانید آن را یاد بگیرید و تست بزنید. منابع برنامه‌ریزی کنکور هم بر اولویت‌بندی مباحث بر اساس اهمیت، پیش‌نیاز بودن و بازده زمانی تأکید دارند.
مثال:
فرض کنید از دو فصل ریاضی عقب هستید. فصل اول هم پیش‌نیاز چند مبحث دیگر است و هم با چند جلسه مطالعه و تست می‌توانید به سطح قابل‌قبولی برسید. فصل دوم بسیار طولانی است و برای یادگیری آن زمان زیادی لازم دارید. در این شرایط، منطقی است ابتدا فصل اول را جبران کنید.
۶- اگر یک مبحث خیلی سخت است، آن را یک‌جا تمام نکنید
مباحث سخت و حجیم را به قسمت‌های کوچک‌تر تقسیم کنید. یک جلسه را برای یادگیری، جلسه بعد را برای تمرین و جلسه بعد را برای تست و رفع اشکال بگذارید. این کار باعث می‌شود جبران یک فصل سنگین، برنامه روزانه‌تان را به هم نریزد.
مثال:
اگر از یک فصل فیزیک فقط چند بخش را بلد نیستید، قرار نیست یک روز کامل را به آن اختصاص دهید. می‌توانید امروز یک بخش را یاد بگیرید، فردا تمرین‌هایش را حل کنید و بعد از چند روز تست‌های آن را بزنید.
۷- بعضی مباحث را فعلا کنار بگذاری
اگر زمانتان کم است، قرار نیست هر چیزی را که عقب افتاده‌اید حتما جبران کنید. بعضی مباحث ممکن است زمان زیادی بگیرند و در شرایط فعلی بازده کمی داشته باشند. این مباحث را می‌توانید فعلا در اولویت پایین قرار دهید و اگر زمان اضافه داشتید، سراغشان بروید. در برنامه‌های فشرده کنکور، انتخاب آگاهانه مطالبی که فعلا کنار گذاشته می‌شوند، بخشی از اولویت‌بندی است.
مثال:
فرض کنید دو فصل نخوانده دارید؛ یکی کوتاه و مهم است و دیگری بسیار طولانی و کم‌اهمیت‌تر. اگر زمان محدودی دارید، اول فصل کوتاه و مهم را جمع کنید و بعد در صورت داشتن زمان، سراغ فصل دوم بروید.
۸- در پایان، برای هر مبحث یک اولویت مشخص کنید
برای اینکه دوباره سردرگم نشوید، مطالب عقب‌مانده را در سه گروه قرار دهید:
- اولویت اول: مباحث پیش‌نیاز، مهم و قابل‌جبران را اولویت اول باشند.
- اولویت دوم: مباحثی که قبلا خوانده‌اید و با مرور و تست می‌توانید جمعشان کنید.
- اولویت سوم: مباحث کم‌اهمیت یا خیلی زمان‌بر که فعلا می‌توانند بمانند.
مثال:
اگر از ریاضی، فیزیک و شیمی عقب هستید، ممکن است برنامه شما این‌طور مرتب شود؛ ابتدا جبران یک مبحث پایه ریاضی که برای فصل بعد لازم است، سپس تکمیل تست‌های فیزیک که قبلا مطالعه کرده‌اید و در نهایت مطالعه یک فصل کم‌اهمیت‌تر شیمی. این‌طوری هر روز دقیقا می‌دانید باید روی چه چیزی کار کنید و لازم نیست بین چند درس عقب‌مانده مدام جابه‌جا شوید.
کلام آخر
اگر از برنامه کنکور عقب افتاده‌اید، بهترین کار این نیست که با فشار زیاد بخواهید همه عقب‌ماندگی‌ها را یک‌باره جبران کنید. ابتدا مشخص کنید در هر درس دقیقاً چه مباحثی باقی مانده، سپس بر اساس اهمیت و پیش‌نیاز بودن مطالب اولویت‌بندی کنید و یک برنامه جدید و واقع‌بینانه بچینید. بخشی از زمان روزانه را به ادامه برنامه فعلی و بخشی را به جبران مباحث عقب‌افتاده اختصاص دهید تا دوباره از برنامه فاصله نگیرید. مهم‌تر از مقدار عقب‌ماندگی، این است که از همین امروز با یک مسیر مشخص و قابل اجرا دوباره شروع کنید.
سوالات متداول
اگر از برنامه کنکور خیلی عقب افتادیم، چه کنیم؟
ابتدا مباحث مهم‌تر را مشخص کنید و با یک برنامه جدید و واقع‌بینانه از همان‌ها شروع کنید.
آیا باید همه عقب‌ماندگی‌های کنکور را جبران کنیم؟
خیر، بهتر است ابتدا مباحث مهم، پرتکرار و پیش‌نیاز را در اولویت قرار دهید.
برای جبران عقب‌ماندگی روزی چند ساعت بیشتر درس بخوانیم؟
به‌جای افزایش ناگهانی ساعت مطالعه، زمان مطالعه را به‌تدریج و متناسب با توان خود بیشتر کنید.
از برنامه جدید شروع کنیم یا برنامه قبلی را جبران کنیم؟
بهتر است برنامه فعلی را ادامه دهید و بخشی از زمان روزانه را به جبران عقب‌ماندگی اختصاص دهید.
اگر در یک درس خیلی عقب باشیم، از کجا شروع کنیم؟
از مباحث پایه و پیش‌نیاز شروع کنید و سپس به سراغ فصل‌های مهم‌تر و تست‌خیز بروید.
آیا حذف بعضی مباحث کنکور کار درستی است؟
اگر زمان محدود باشد، می‌توان برخی مباحث کم‌اهمیت را حذف کرد تا زمان بیشتری برای مباحث پربازده داشته باشید.
چگونه دوباره انگیزه درس خواندن برای کنکور را پیدا کنیم؟
اهداف کوتاه و قابل انجام تعیین کنید تا با دیدن پیشرفت تدریجی، انگیزه شما دوباره افزایش پیدا کند.
