از دوران ابتدایی به ما میگویند یادگیری مهم است و از آن زمان به بعد یادگیری را تمرین میکنیم؛ اما وقتی نوبت به یادآوری چیزی میشود که اخیراً یاد گرفتهایم، نمیتوانیم چیزی را به خاطر بیاوریم. باید بگوییم مشکل از سیستم آموزشی است که هدفش فقط یادگیری است و نه یادآوری! همه ما 12 سال تمام درس میخوانیم و حجم زیادی از دروس را وارد ذهنمان میکنیم، بدون آنکه به همه آنها نیاز داشته باشیم. وقتی مطالبی را میخوانیم که علاقه داریم یا در آن مستعد هستیم، آن مطالب را حتی در 70 سالگی هم به خاطر میآوریم.
فارغ از اینکه به چه چیزی علاقه داریم، موضوع مهم این است که سیستمهای آموزشی در بسیاری از جهان روی تقویت و آموزش حافظه مانور نمیدهند. هدف آنها تنها خواندن، حفظ کردن و امتحان دادن است. چه بخواهیم و چه نخواهیم در سیستم آموزشی معیوبی درس میخوانیم. پس باید خودمان را با چنین سیستمی سازگار کنیم تا گلیم خود را بیرون بکشیم. اگر به عنوان یک دانش آموز از خود میپرسید: «چرا هرچی میخوانم یاد نمی گیرم؟» جای شما اینجاست. ما در این مقاله از وبسایت «آکادمی همای» به بررسی دلایل یاد نگرفتن مطالب درسی و راهکارهای تقویت یادگیری و حافظه صحبت میکنیم.
برای دریافت رایگان آنچه در ادامه میخوانید اطلاعات خودتون رو ثبت کنیدآزمون تندخوانی آکادمی همای
بررسی دلایل یاد نگرفتن مطالب
بسیاری از خاطرات ما شبیه یکدیگر است. وقتی تجربه جدیدی داریم یا اطلاعات جدیدی یاد میگیریم، به جای اینکه هر بار یک خاطره جدید از ابتدا بسازیم، آن را به خاطراتی که قبلاً داشتهایم اضافه میکنیم. این کار مغز ما را بسیار کارآمدتر میکند. درس خواندن نیز چنین عملکردی دارد. شما به دانش آموز هر آنچه میخوانید را به شکل زنجیر به خاطرات قبلی پیوند میدهید؛ اما به یاد نیاورد به معنای گسستن این پیوند و پاره کردن شدن زنجیر است. در ادامه به دلایل یاد نگرفتن مطالب و پیوند ضعیف مطالب در حافظه اشاره میکنیم.
عدم تمرکز حین مطالعه
یکی از دلایل اصلی عدم یادگیری موثر مطالب درسی، عدم تمرکز است. حواس پرتی مانند سر و صدا، استفاده از موبایل یا فضای مطالعه بهم ریخته میتوانند توجه را از موضوع مورد نظر دور کنند. علاوه بر این، خستگی ذهنی یا انجام چند کار در یک زمان ممکن است تمرکز را مختل کنند. بدون تمرکز مناسب، حفظ اطلاعات به میزان قابل توجهی کاهش مییابد و درک مفاهیم پیچیده یا به خاطر سپردن جزئیات را دشوار میکند.
ایجاد یک روال مطالعه ساختار یافته، حذف عوامل حواس پرتی و تمرین تکنیکهای تمرکز حواس میتوانند به افزایش تمرکز کمک کنند. ابزارهایی مانند تکنیک پومودورو میتواند دامنه توجه شما را افزایش دهد. این تکنیک به این صورت است که 25 دقیقه مطالعه میکنید و 5 دقیقه استراحت! اطمینان از استراحت کافی، رعایت یک رژیم غذایی سالم و مرتب نگه داشتن اتاق نیز میتوانند شرایط مساعد برای حفظ تمرکز و توجه را فراهم کنند.
روشهای نادرست مطالعه
روشهای مطالعه نادرست را باید ریشه اصلی مشکل به یاد نیاوردن مطالب دانست. تکیه بر تکنیکهای غیرفعال مانند مرور یادداشتها یا هایلایت کردن قسمتهای مهم مطالب اغلب منجر به درک عمیق نمیشوند. علاوه بر این، وارد کردن حجم زیادی از اطلاعات در یک جلسه و خواندن طوطی وارد مطالب میتوانتد مغز را تحت تاثیر قرار دهد و منجر به فراموشی شوند. استراحت ندادن به مغز نیز روش اشتباهی برای یادگیری دروس است.
انجام راهبردهای یادگیری فعال، مانند خلاصه کردن مطالب به زبان خودتان، آموزش مفاهیم به دیگران (معلمی کردن)، یا تمرین حل مسئله بسیار تاثیرگذار هستند. همچنین گنجاندن وسایل کمک بصری مانند نمودارها یا نقشههای ذهنی میتوانند درک مطالب را افزایش دهند. مهم است که سبک یادگیری خود را بشناسید. بعضی افراد به صورت چه شنیداری و برخی دیگر به صورت بصری مطالب را یاد میگیرند.
استرس و فشار روانی
استرس و فشار روانی میتوانند به شدت بر توانایی یادگیری و حفظ اطلاعات تأثیر بگذارند. زمانی که استرس زیادی دارد، مغز برای پردازش اطلاعات جدید تلاش میکند که این موضوع منجر به فراموشی و سردرگمی میشود. فشار تحصیلی، ترس از شکست یا مشکلات محیطی مانند مسائل مالی میتوانند این استرس را تشدید کنند. استرس مزمن همچنین میتواند بر کیفیت خواب، تمرکز و انگیزه تأثیر بگذارد و عملکرد تحصیلی را مختل کند.
استرس زیاد در نهایت منجر به ابتلا به بیماریهای قلبی عروقی، آکنه پوستی و غیره میشود. برای مبارزه با این اضطراب، اتخاذ تکنیکهای مدیریت استرس مانند ورزش، مدیتیشن یا تمرینات تنفس عمیق ضروری است. ایجاد یک روال متعادل که شامل استراحت، تفریح کردن و استراحت کافی باشد، اهمیت زیادی در به یاد آوری مطالب دارند. جستجوی حمایت عاطفی از همسالان، خانواده یا مشاوران نیز میتواند باعث کاهش استرس شوند.
عدم مرور صحیح مطالب
یک مانع رایج برای یادگیری موثر، عدم مرور منظم مطالب است. مغز تمایل دارد اطلاعات جدید را زود فراموش کند، پدیدهای که به عنوان «منحنی فراموشی» شناخته میشود. بسیاری از دانش آموزان اهمیت تکرار فاصلهدار را دست کم میگیرند. تکرار فاصلهدار یک تکنیک مطالعه موثر است که به مرور مطالب در فواصل مختلف اشاره کرد. این روش به تقویت دانش و تقویت حفظ طولانی مدت مطالب کمک میکند.
مسئله دیگر زمانی پیش میآید که دانش آموزان فقط بر محتوای جدید تمرکز کرده و از موضوعاتی که قبلاً یاد گرفتهاند غفلت میکنند. مرور درسها به صورت دورهای باعث میشود تا مطالب به شکل طولانی مدت در حافظه باقی بمانند. تکنیکهایی مانند فلش کارت، تستهای تمرینی یا خلاصه کردن نکات مهم هر درس نیز میتوانند به یاد آوردن مباحث را سادهتر کنند.
عدم تناسب زمان مطالعه با ریتم بیولوژیک بدن
مطالعه در زمانهایی که با ریتم طبیعی بیولوژیکی بدن شما در تضاد است، شاید تاثیر منفی بر یادگیری بگذارد. بدن بر اساس یک ریتم شبانه روزی کار میکند که بر سطح انرژی، تمرکز و هوشیاری در طول روز تأثیر میگذارد. به عنوان مثال، افرادی که در صبح تمرکز بالا دارند، ممکن است در اواخر شب به سختی تمرکز کنند. بالعکس این موضوع نیز وجود دارد و افرادی هستند که در شب بازدهی بیشتری دارند.
نادیده گرفتن این تمایلات طبیعی میتواند منجر به کاهش ماندگاری مطالب در ذهن شود. تشخیص اینکه چه زمانی انرژی و تمرکز شما در اوج است، به شما کمک میکند تا برنامه مطالعه خود را بر اساس آن هماهنگ کنید. علاوه بر این، اطمینان از یک روال منظم خواب (بیدار شدن و خوابیدن در یک ساعت مشخص)، نوشیدن آب زیاد و ورزش کردن در روز میتواند به حفظ یک ریتم مطلوب کمک کند. این موضوع در بهره وری شما تاثیر مثبت میگذارد و باعث ماندگاری طولانی مدت مباحث درسی در ذهن میشوئد.
راهکارهای تقویت یادگیری و حافظه
هیپوکامپ بخشی از مغز ما است که به خوبی میتواند «چه موقع» و «کجا» خاطرات را نگه دارد. خاطرات را میتوان با چیزی نشان داد؛ برای مثال، اغلب یک آهنگ یا بوی خاص ما را به مکانی در زمان بازمیگرداند. اگر در حال مکالمه هستید و یک پیامک به گوشی شما میآید و باعث قطع صحبتتان میشود، ممکن است لحظهای طول بکشد تا به اصل صحبت باز گردید. سپس از طرف مقابل بپرسید: «در مورد چه چیزی صحبت میکردیم؟» هیپوکامپ مانند یک نشانک عمل میکند که میتواند شما را درست به جایی که بودید برگرداند. این بخش از مغز را میتواند تقویت کرد؛ اما چطور؟ در ادامه به راهکارهای تقویت یادگیری و حافظه اشاره میکنیم:
ایجاد محیط مطالعه مناسب
یک محیط مطالعه مساعد نقش حیاتی در افزایش تمرکز و بهره وری ایفا میکند. یک اتاق آرام و پر نور و عاری از حواس پرتی مانند سر و صدا، شلوغی و وسایل غیر ضروری را پیدا کنید. نشستن راحت، انتخاب صندلی و میز مناسب برای حفظ وضعیت بدنی خوب و اجتناب از ناراحتی فیزیکی در طول مطالعه ضروری است. با افزودن نقل قولهای الهام بخش از افراد معروف روی دیوار، استفاده از گیاهان یا دکوراسیون مینیمال، فضای خود را شخصی سازی کنید تا انگیزهتان را بالا نگه دارید.
برای کاهش وقفه در پیدا کردن کتابها و مطالب کمک آموزشی، تمام منابع مطالعاتی خود را مرتب و در دسترس نگه دارید. از تهویه مناسب مطمئن شوید و دمای اتاق را متعادل نگه دارید تا باعث حواس پرتی نشوند. گوشی خود را کنار بگذارید و خود را از هر عامل حواس پرتی مانند تلویزیون یا بازی های کامپیوتری دور کنید. ایجاد یک فضای مطالعاتی مناسب به مغز شما سیگنال میدهد که زمان تمرکز فرا رسیده است و در نهایت مطالب را به صورت طولانی مدت در ذهن خود نگه میدارید.
استفاده از تکنیکهای علمی مطالعه
استفاده از تکنیکهای مطالعه موثر مانند تکنیک فاینمن، مرور فعال و تکرار فاصلهدار میتواند به طور چشمگیری درک و حفظ مطالب را بهبود بخشد. تکنیک فاینمن شامل شکستن مفاهیم پیچیده به عبارات ساده است، گویی آنها را برای کودک توضیح میدهید! این روش باعث درک عمیقتر مطالب میشود. روشهای مطالعه فعال مانند خلاصه نویسی مطالب، پرسیدن سوال از خود یا بحث در مورد موضوعات با همسالان، مغز شما را برای به خاطر نگه داشتن اطلاعات پرورش میدهد.
با مرور مطالب در فواصل زمانی مختلف میتوانید تکرارهای فاصلهدار را به اجرا در آورید. درحقیقت، هر چه مطالب را در فواصل مختلف مرور کنید، بهتر در ذهنتان میمانند. اگر هر روی به خودتان بگویید: «کلید درب خانه داخل کشوی آشپزخانه است!» این جمله برای همیشه در ذهن شما باقی میماند. تکرارهای فاصلهدار راهی برای مطالعه بدون فراموشی است. تست زدن و انجام آزمونهای آزمایشی نیز می توانند راهی برای محک زدن اطلاعات و به خاطر آوردن آنها باشد. با انجام هر یک از این تکنیکها میتوانید مطالب را به شکلی علمی و تثبیت شده بخوانید و در حافظه خود نگه دارید.
تقویت حافظه
حافظه را میتوان با تلاش مداوم و عادات استراتژیک بهبود بخشید. با اتخاذ یک رژیم غذایی سالم و غنی از مواد مغذی تقویت کننده مغز مانند اسیدهای چرب امگا 3، آنتی اکسیدانها و ویتامینها شروع کنید. ورزش منظم باعث افزایش جریان خون به مغز میشود و از عملکرد حافظه پشتیبانی میکند. خواب کافی را در اولویت قرار دهید، زیرا برای تقویت حافظه ضروری است. در فعالیتهایی شرکت کنید که مغز شما را به چالش میکشد. این فعالیتها میتوانند شامل پازل یا یادگیری موسیقی باشند.
تصویرسازی ذهنی و تکنیکهای داستان سازی نیز میتوانند درک و به یاد آوردن مطالب سخت را راحت کنند. اگر یک مطلب درسی خاص را در ذهن خود مجسم کنید و تصویر آن را بسازید، مطلب به شکل بصری در ذهنتان باقی میماند. تکنیک داستان سازی نیز بسیار موثر است، به این صورت که میتوانید از مطالبی که خواندهاید داستانی در ذهن خود بسازید. در نهایت، مباحث درسی را به تکههای قابل مدیریت تقسیم کنید و از انباشته شدن آنها جلوگیری کنید. هر بخش از درس به قسمتهای کوچک تقسیم کنید و در یک زمان فقط یک بخش را بخوانید. این موضوع به یاد آوری مطالب را سادهتر میکند.
مدیریت استرس
مدیریت استرس برای یادگیری و حافظه بهینه بسیار مهم است. استرس مزمن عملکرد مغز را مختل کرده و تمرکز و حفظ اطلاعات را دشوارتر میکند. برای کاهش استرس، تکنیکهای تمدد اعصاب مانند تنفس عمیق، یوگا یا آرام سازی پیشرونده عضلانی را در برنامه روزانه خود بگنجانید. ورزش منظم باعث آزاد شدن اندورفین، بهبود خلق و خو و کاهش استرس میشود. مدیریت زمان را در اولویت قرار دهید تا از شلوغی لحظه آخری ی جلوگیری کنید، زیار هر دوی این عوامل باعث افزایش اضطراب میشوند.
به سرگرمیها یا فعالیتهای اجتماعی بپردازید که باعث شادی و ایجاد تعادل بین درس خواندن و تفریح میشود. برای پردازش اطلاعات و مرور دروس به سراغ یادداشت برداری برید تا با این کار درهم ریختگی ذهنی را کاهش دهید. حفظ ذهنیت مثبت و داشتن انگیزه بالا نیز به انعطاف پذیری عاطفی در شما کمک میکنند. تکنیکهای مدیریت استرس نه تنها بهزیستی ذهنی را بهبود میبخشند، بلکه به طور قابل توجهی ظرفیت یادگیری و حفظ مطالب را افزایش میدهد.
زمان بندی مناسب
مدیریت زمان در زمان درس خواندن اهمیت زیادی دارد. اگر نتوانید زمان را به درستی مدیریت کنید، چیزی یاد نمیگیرید که بخواهید به یاد بیاورید. اول از همه باید اهداف روشنی را در روز پیشرو برنامه ریزی کنید. برنامه روزانه شما باید شامل مطالعه دروس جدید، مرور مباحث قبلی، تست زدن، استراحت و ورزش باشد. هر کاری را در زمان تعیین شده خود انجام دهید و سپس به سراغ کار دیگری بروید. درحقیقت، شما باید زمان را کنترل کنید و نه اینکه بگذارید زمان بدون برنامه ریزی مناسب تلف شود.
جلسات مطالعه را با ساعات اوج بهره وری خود هماهنگ کنید. اگر در صبح بیشتری بازدهی را دارید، مطالب دشوار را در صبح برنامه ریزی کنید. مرور خلاصهها را به پایان روز واگذار کنید. به طور منظم برنامه درسی خود را بررسی کرده و اصلاحات لازم را اعمال کنید. تغییرات یا چالشهای غیرمنتظره را نیز در نظر بگیرید. یک برنامه زمان بندی شده میتواند نظم و انضباط را به ارمغان بیاورد و باعث کاهش اهمال کاری شود.
معرفی دورههای آموزشی آکادمی همای
آکادمی همای دورههای آموزشی تخصصی را ارائه میدهد که برای توسعه مهارتهای تندخوانی و تقویت حافظه طراحی شدهاند. این دورهها افراد را قادر میسازند تا پتانسیل کامل خود را آزاد کنند. این دورهها برای کسانی مناسب هستند که به دنبال کسب تکنیکهای تندخوانی و تقویت حافظه خود هستند. دورههای آموزش تندخوانی بر بهینه سازی حرکات چشم، استراتژیهای کوتاه کردن جملات، به حداقل رساندن زیر آوازی و سایر موارد تمرکز دارند. شما یاد میگیرید که چطور از نقشههای ذهنی، تجسم سازی و تکرار فاصلهدار برای حفظ اطلاعات و به خاطر آوردن آنها استفاده کنید. رویکرد آکادمی همای تضمین میکند که شما میتوانید حجم زیادی از اطلاعات را در زمان کمی وارد ذهن خود کنید و به این ترتیب در زمان صرفه جویی کنید.
این دورهها توسط مربیان متخصص ارائه میشود که تمرینات عملی را با اصول علمی درآمیختهاند. مربیان به صورت شخصی به آموزش و رفع اشکال هر فرد میپردازند تا مطمئن شوند که مهارتها به خوبی آموخته شدهاند. همچنین آکادمی همای از ابزارها و فناوری مدرن برای نظارت بر پیشرفت و ارائه تجربیات یادگیری تعاملی استفاده میکند. شما با تکمیل این دورهها نه تنها عملکرد تحصیلی و حرفهای خود را بهبود میبخشید، بلکه اعتماد به نفس لازم را برای رسیدگی وظایف چالش برانگیز زندگی خود به دست میآورید. دورههای آموزشی آکادمی همای یک سرمایه گذاری ارزشمند برای هر کسی است که برای رشد شخصی و فکری خود تلاش میکند.
کلام آخر
یادگیری فراتر از خواندن فقط مستلزم درک، حفظ و بکارگیری است. وقتی مطالعه میکنید، مغز شما اطلاعات زیادی را پردازش میکند، اما بدون درگیری فعال، بسیاری از مباحث را فراموش میکنید. عواملی مانند حواس پرتی، عدم علاقه، محیط نامناسب، درک ضعیف یا عدم مرور مطالب میتوانند مانع از ماندگاری مطالب در حافظه شوند. یادگیری واقعی زمانی اتفاق میفتد که شما به طور فعال اطلاعات جدید را به آنچه قبلاً میدانید متصل کنید، روی آن تامل کنید و به کار بردن آنها را تمرین کنید.
استفاده از تکنیکهایی مانند خلاصه کردن، پرسیدن سوال، تکنیک فاینمن، آموزش مطالب به دیگران به تقویت درک عمیقتر مطلب کمک میکنند. همچنین شرکت در دورههای تندخوانی و تقویت حافظه آکادمی همای راهی عالی برای مدیریت زمان، افزایش تمرکز، حفظ سریع مطالب و خواندن حجم زیادی از مباحث درسی در زمانی کوتاه است. برای کسب اطلاعات بیشتر با تیم کارشناسان ما تماس بگیرید.
